Хорвоо дэлхий уудам, ярих юм их байна--өөрчлөлт!

Ерөнхийлөгч маань "том төрийг ухаалаг төр болгоно" гээд бужигнуулж өгсөн бололтой. Төрд хамтран зүтгэгчдээ амралтын өдрөөр нь "оффис"-тоо дуудаж авчраад өөдөөсөө харуулан эгнүүлж суулгаж байгаад л "чадваргүй, үүргээ ойлгодоггүй, хяналтгүй, хуучнаасаа салаагүй, ашиг хонжоо хайгчид, дарлагчид" гэх мэт шүүмжилж өгч. Нөгөөдүүл нь ч нийтээрээ алга ташаад л...Санал нийлсэн? эсвэл чихээ бөглөчихсөн? Тэгээд энэ бүх асуудлыг шийдэхийн тулд хийх ёстой зүйлсийн талаар олон л санаа дэвшүүлж, мэдээж гоё гоё. Магадгүй хэт олон.

Ямартаа ч гарцаагүй өөрчлөлт хэрэгтэй гэж үзсэн бололтой. Гэхдээ ингээд өөрчлөгдөх үү гэдэг...

Ярианд суусан хүмүүс дунд ингэж 1 дор тийм олон зүйлийг хүлээж авах нь хэд вэ, байлаа ч 1-дэхд ажилдаа очиход хуучин тогтолцоо шинэчлэгдэнэ гэдэг юу л бол... (Оронд нь өнөөдөр амарч өнжсөн бол ирэх 7 хоногт ажилдаа арай эрч хүчтэй очих байсан?). Эсвэл угаасаа асуудлыг шийдэхээсээ шоу хийх нь илүү чухал уу? ТВ-ээр ингээд сенсаци болгон үзүүлж байгаа нь хэлбэрдэлт биш, харин ирж амжаагүй бусад коллегүүдээ гэртээ үзэг гэснийх байлгүй дээ...

Шийдэх шийдэхгүй нь ч дүүрч, өөрчлөлт хэрэгтэй гэдгийг олж тогтоосон нь хамгийн чухал. Тэгэхээр "өөрчлөгдөх шаардлагатай энэ тогтолцоог ер нь хэн тогтоочихов оо?" гэдэг асуулт дагаад гарч ирнэ. Мөн үнэхээр өөрчлөлт хийгдэхийн тулд энэ тогтолцоог бүтээн босгосон хүмүүс нь өөрчлөгдөхгүйгээр өөрчлөлт бий болох уу гэдэг. Харин тэдгээр хүмүүс өөрчлөгдөж чадах уу? Эсвэл солигдох шаардлагатай юу?

Уул нь "коммунистууд" энэ тэр гэж эхлээд муулуулдаг өмнөх үеийн удирдагчид "өөрчлөлт хэрэгтэй болжээ" гэх үед "зөв" гээд дараа үеийнхэндээ байраа тавьж өгч байсан. Харин өөрчлөхөөр гарч ирсэн хүмүүс 20 гаран жил удирдсны эцэст бүтэхгүй тогтолцоог бий болгочихоод "өөрчлөлт хийх цаг нь болжээ" гэдэг дүгнэлтэнд албан ёсоор хүрлээ. Гэхдээ байраа тавьж өгнө ч гэж байхгүй байх л даа...

Гэсэн ч өөрчлөлтийн тухай ярьж байна гэдэг ярихгүй байхаас дээр. Харин олон зүйлийг хийнэ гэж гоё ярих, эсвэл ТВ-ээр сенсаци болгохын оронд 1 ч гэсэн зүйлийг хийчихээд үр дүнг нь тайлагнадаг бол өөрчлөлт бодитоор бас илүү хурдан ирэх байх.

-----------------------------------------------------------------

Санаа дэвшүүлэнгээ шүүмжил гэдэг, эцэст нь том төрийг ухаалаг төр болгох талаар өөрийн бодлоо хэлвэл, нэг их олоз зүйл биш доорхи 3 зүйлийг л хамгийн түрүүнд хийвэл болчих юм шиг санагдаж байна. (энэ их сонин өгүүлбэр болчихлоо kk)

1. Төрийн албан хаагч болох шалгуур өндөр, цалин өндөр болгох.

Энэ нь чадваргүй хүмүүс төрд найраагаар ордгийг зогсоож , харин чадвартай хүмүүс мөнгөнд санаа зоволгүйгээр шударгаар ажлаа хийх нөхцөл болох байх. Цалин нь амьдралд нь хүрэхгүй болохоор эрх мэдлээ ашиглаж амьжиргаагаа залгуулах, чадваргүй хүмүүс эрх мэдэлд хүрэх гэж төрд найраагаар орох гэх мэт үзэгдлүүдийг үндсэнд нь арилгахад шалгуур, цалин 2 нэлээд чухал байх.

(Хөгжсөн орнуудын жишгээр бол төрийн албан хаагчийн шалгалт нь шилдэг сургуулийн толгойтой оюутнууд нь л давж гардаг маш өндөр босготой байдаг. Дээр нь төрийн албан хаагчийн цалин, тэтгэвэр тэтгэмж нь xувийн секторын дунджаас өндөр байдаг болохоор сайн хүмүүс ч цалинг асуудал болгохгүй төрийн албанд үргжэлжлүүлэн зүтгэх нөхцөл болдог.)

2. Улстөр, мэргэжлийн ажлыг ялгаж салгах.
Эрх баригч нам солигдоод л байгууллагаараа өөрчлөгддөг эсвэл АН МАН аараа талцаад ажлаа хийдэггүй биш, зөвхөн улстөрийн албан тушаалтнууд нь солигдоод мэргэжилтнүүд нь санаа зовох юмгүй урдах юмаа хийгээд явдаг болох.

3. Эдийн засагтаа нэмэр болохгүй гэхэд гай болдоггүй байх.
Төр нь баарны ажиллах цагаас эхлээд төмөр зам, Оюутолгойн хөрөнгө оруулалт хүртэл оролцохгүй юм байхгүй, тэгээд ихэнхдээ буруу зүйл хийгээд тэрийгээ эргэж засах гэж мунгинах хооронд цаг хугацаа, мөнгө, боломжууд алддаг байдлыг зогсоох.

Зөв үү?

Ikkyousai (кампус фестиваль)

Япон дахь оюутны амьдралын 1 том event нь кампус фестиваль буюу Япон маягийн мини-наадам. Энэ үеэр хичээл амарч, оюутнууд хичээлээс гадуур хийдэг клуб, дугуйлангаараа нийлэн
 урлагийн үзүүлбэр, миссийн тэмцээн, төрөл бүрийн хоол хийх гэх мэт олон үйл ажиллагаа зохиодог. Сургуулийн ойр хавийн оршин суугчид болон гаднаас олон хүн ирж сонирхдог болохоор  кампус дахь уур амьсгал жирийн үеийнхээсээ нэлээн өөр болсон байдаг. Сургуулийн маань фестиваль өнөөдрөөс эхэлж 3 өдөр үргэлжилж, ойролцоогоор 200, 000 хүн ирэх байх. Энэ жил ч Монгол оюутнуудаараа нийлж үндэсний хоолоо хийж зарна. Өмнөх жилүүдэд олсон ашгаа сайн үйлст хандивлаж байсан gogo.mn  мэдээн дээр гарч:

>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>
"Бид Монгол хүүхдүүд Эх орондоо эмчлүүлж эдгэрэх, эрүүл чийрэг өсөн торних боломжийг нэмэгдүүлэх зорилготой байгуулагдсан "Эрүүл Үрс Гэрэлт Ирээдүй" Төрийн Бус Байгууллагын (ТББ) хандивын үйл ажиллагааны тухай мэдээлж байсан билээ.

Дэлхий даяар оршин сууж буй Монгол залуусын санаачлагаар байгуулагдсан "Эрүүл Үрс Гэрэлт Ирээдүй" ТББ нь Харааны бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн 116-р сургуульд орон зайн сургалтын талбайг байгуулж, Монгол Улсын Эх Хүүхдийн Эрүүл Мэндийн Үндэсний Төвийн (ЭХЭМҮТ- ийн Сэхээн амьдруулах тасагт 3 монитор бэлэглэх зэрэг сайн санааны ажлыг зохион байгуулсан билээ. Харин энэ удаа тус ТББ-аас ЭХЭМҮТ-ийн Дутуу нярайн эрчимт эмчилгээний тасагт дутагдаж буй тоног төхөөрөмжийг авч өгөх хандивын ажлыг 10 сарын 20-оос эхлэн зохион байгуулж байгаа бөгөөд 1 сар хүрэхгүй хугацаанд 3.892.200 төгрөг болон 361 ам.доллар цугларжээ.

Залуусын зориг санаачлагаар хийгдэж буй зуу зуун нялхасын амь насыг аврах энэхүү үйлсийг дэмжин дэлхийн олон оронд сууж буй хувь хүн болон хамт олон хандив өргөжээ. Тэдний нэг нь Япон улсын Хитоцубаши Их Сургуулийн оюутан залуус юм. 11-р сарын 4-өөс 6-ны өдрүүдэд болсон "Иккёосай" хэмээх наадамд тус сургуулийн болон Япон улсад ажиллаж амьдарч буй 30 гаруй залуус маань Монгол үрсийнхээ эрүүл мэндийн төлөө гэсэн зорилгын дор хамтран ажиллажээ. Тэд энэ наадмын үеэр Монгол үндэсний хоол болох хуушуураа хийж худалдан, олсон ашиг болох 120.000 иен буюу 2 сая төгрөгийг хандивласан байна. Дашрамд дурдахад Хитоцубаши Их Сургуулийн залуус өнгөрсөн онд ч гэсэн цаг заваа харамгүй гарган оролцож 100.000 иенийг хандивлан, Эрүүл Үрс Гэрэлт Ирээдүй ТББ-ын ЭХЭМҮТ Сэхээн амьдруулах тасагт монитор авах үйлсэд ихээхэн хувь нэмэр болсон билээ.

Ийнхүү сайн санаат хүмүүсийн дэмжлэгтэйгээр тус ТББ-ын зохион байгуулж буй 3 дахь удаагийн хандивын ажиллагаа амжилттай үргэлжилж байна. Гэсэн хэдий ч энэхүү төслийн эхний шат болох 25.6 сая төгрөгийн өртөг бүхий ХБНГУ-ийн Draeger фирмийн инкубаторын хөрөнгийг босгоход ойролцоогоор 21 сая төгрөг шаардлагатай байгаа ажээ. 

Тиймээс уншигч Та бүхнийг ч гэсэн Монгол нялхасын эрүүл мэндийг хамгаалах энэхүү үйл ажиллагаанд нэгдэн, өөрийн хувь нэмрээ оруулахыг уриалж байна. 

Хандивыг Голомт Банкны 1105039384 тоот данс, мөн тус ТББ-ын вэб хаяг болох www.saveinfants.mn -ийн Paypal-аар хүлээн авч байгаа ажээ. Мөн төсөл болон хандивын явцын талаар Эрүүл Үрс Гэрэлт Ирээдүй ТББ-ийн www.facebook.com/saveinfants; www.saveinfants.mn хаягуудаар тогтмол мэдээлж байгаа юм байна.

Сайн үйлс дэлгэрэх болтугай! "
>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>

source:  www.gogo.mn

IMO Алтан медаль (2012. 07.16 FB note)

1. IMO алт ба хүмүүсийн үнэлэмж

Монгол улс Олон Улсын Математикийн Олимпиадаас (IMO) 2 даxь алтан медалиа авч. Өглөө Твиттер уншиж байгаад "булчингаараа алт авахаар Монголд бөөн юм болоод, харин тархиараа алт авахаар яах бол?" гэсэн пост уншаад, "Нээрээ яах бол?" гэж бодогдсон шүү. Амжилт гаргаж байгаа бол аль алиныг нь л сайшаах хэрэгтэй байх.

Мэдээж спорт, эрдэм ном шал 2 өөр зүйл болохоор харьцуулах утгагүй байх л даа. Аль нэгийг нь сайн эсвэл муу гэх гэсэнгүй. Эрүүл мэнд ч, мэдлэг ч хүнд хэрэгтэй. Спорт харахад илүү ойлгомжтой, олон хүнд сонирхолтой санагддаг болохоор Олимп, Дэлхийн уралдаануудад үзүүлж буй амжилт илүү олон хүний сонирхлыг татах нь аргагүй. Ялалтын мөч ч хүн бүрийн л баярт мөч. Харин олимпиадын бодлогыг уншаад ойлгох ч хүн цөөхөн болохоор олонхийн анхаарлын төвөөс гадуур байх нь ч бас яалт ч гүй зүйл байх. 

Асуудал юунд байна вэ гэхээр, улстөрчид  олон  энгийн хүмүүст ойр байдаг тэр  ялалтын агшныг л ашиглаж өөрсдийнхөө PR давхар хийхээс өөр сонирхолгүйд байгаа юм. (08 оны Бээжингийн олимпийн үеийн Ерөнхий сайд шиг)... Уул нь боловсрол мэдлэг чухал гэдэг үнэлэмжийг ч бас ард иргэддээ суулгаж өгөхөөө мартахгүй байвал урт хугацаанд улсдаа, нийгэмдээ муугүй хувь нэмэр оруулах боломжтой байх. IMO-алт гэдэг яг л тийм боломж.

2. IMO ба Монгол

 Ер нь математик, IMO-той амьдралаа холбож ирээгүй над шиг олонхи хүмүүсийн хувьд IMO-ийн талаар сайн мэдэхгүй байх. Миний хувьд, 10 жилд тооны хичээлд дуртай байсан ч гүнзгийрүүлж сонирхоогүй, тийм орчинд ч байгаагүй болохоор IMO-ийн талаар мэддэггүй байсан. Анх их сургуульд орж байж л тоо сонирхдог найзуудын ярианаас бага зэрэг ойлголт авч, бага ангид байхад нэг ах гадаадаас тооны алтан медаль авч гээд телевизээр гарч байсны учрыг ойлгож байв. Дараа нь Японд ирээд л жинхэнэ оролцож, амжилт гаргасан хүмүүстэй нь цуг сурч, нөхөрлөх боломж гарч, IMO-ийн талаар нэлээд сонссон зүйлтэй болсон гэх үү дээ. 

Сонссон, үзсэн, уншсан зүйлсээ эмхэтгээд доорхи мэдээллийг магадгүй над шиг мэддэггүй хүн байвал хүргэе гэж бодлоо.

a. Монголын тухай:

Анх 1964 онд оролцож, хүрэл медалиар гараагаа эхэлсэн. Түүнээс хойш:

Алт: 2 (1997, 2012)

Мөнгө: 19

Хүрэл: 46

Хүндэт өргөмжлөл: 39

Багийн хамгийн дээд ранк: 19* (2004, нийт 85 улс) 

( Source: IMO Official  http://www.imo-official.org/country_individual_r.aspx?code=MNG )

 *Хальт гайхуулахад, манай найзуудын 2004 оны Грект гаргасан амжилт нь Монголыг 19-т жагсаасан ;)

   Монгол улс: Xүн амын тоогоороо дэлхийд 135 -т жагсдаг (2011)

                       1 хүнд ноогдох GDP-ээрээ дэлхийд 157-т жагсдаг (2011, PPP)

                       Бээжингийн Олимпийн Ранк: 31 

Уул нь Монгол цөөхөн хүнтэй, мөнгө санхүү хомс гэхэд дэлхийд шилдэг нь байж болох иймэрхүү потенциальтай залуу хүмүүсийг олон бэлдэж гаргаж чаддаг. Харин тэдгээр потенциалаа эргээд ашиглах боломжийг бүрдүүлэх тал дээр..?

Хэчнээн олон Эйнштэйн потенциалаа нээх, ашиглах боломж байхгүйгээс болж хонь хариулсаар насыг илээсээр ирсэн бол...

3. IMO-ийн тухай товч: 

Их дээд сургуульд ороогүй, 20 хүртэлх насны залуусын дунд зохиогддог олон улсын математикикийн олимпиад. Жил бүр ойролцоогоор 100-аад орноос, шилдэг 6 залуу математикчдаас бүрдсэн баг оролцдог. Оролцогчид тус бүр 7 онооны нийт 6 бодлогон дээр 2 өдөр, өдөрт 4.5 цаг өрсөлддөг. Анх 

1959 оноос Зөвлөлтийн системийн орнуудын хүрээнд зохиогддог байж байгаад сүүлдээ бусад орнуудыг ч хамруулан, Дэлхий дахинд зохиогддог болсон.

Шагнал өгөхдөө, оролцогчдыг хувийн дүнгээр нь жагсаан, ойролцоогоор эхний 50%-ээс 1:2:3 харьцаатайгаар алт, мөнгө, хүрэл медалиудыг тус тус олгодог. Медаль авахад мэдээж авъяас, багш, бэлтгэлээс гадна тухайн жилийн бодлогын онцлог (оролцогчийн сайн чаддаг салбарын бодлого байх эсэх), нийт оролцогчдын бодолтын байдал зэрэг нь нөлөөтэй болохоор аз нэлээд чухал гэгддэг. Түүнчлэн онцгой уран аргаар бодлого бодсон тохиолдолд тусгай шагнал, мөн 1 бүтэн бодлого бодсон тохиолдолд хүндэт өргөмжлөл олгодог. Үе үеийн олон нэртэй математикч, эрдэмтэд IMO-оос төрсөн байдаг.

 Амжилттай орнууд:

ИМО-д хамгийн амжилттай оролцдог орнуудад нийтлэг ажиглагддаг зүйл нь математикийг бараг тахин шүтдэг соёл. Жишээ нь UK эдийн засгийн хүч, хүн ам, хөгжилтэйгээ харьцуулахад IMO-дахь багийн амжилт нь нэлээд чамлахаар ( 2012 ранк 22). Үүнд нөлөөлдөг зүйл нь UK-д математик сайн чаддаг байх нь cool зүйл биш, эсрэгээрээ хүүхдүүд geek энэ тэрээр нь дууддаг. 

Харин үүнтэй эсрэгээр, санхүү мөнгөний гачаалалтай ч математикийг үнэлдэг соёлтой Орос, хуучин Зөвлөлтийг дагасан Болгар, Румын, Унгар, Вьетнам зэрэг орнуудаас сайн оролцогчид нэлээн байдаг. (Монгол ч бас Оросоос хаа очиж нэг сайн зүйл сурсан нь математик байх.) 

Байнга топ 1-2т байдаг Хятад болохоор тусгай олимпиадын сургуулиудтай, тэндээсээ улсынхаа багт сонгогдох нь IMO-д амжилт гаргахаасаа хэцүү гэгддэг. IMO-д оччихоод алт авахгүй л бол багийнхан нь шоолдог гэж байгаа.

Америкийн хувьд сайн толгойнуудыг бэлдэж ч чаддаг, худалдаж авч ч чаддаг болохоор бас л тогтмол топ 2-5д байдаг.

Source: http://topdocumentaryfilms.com/beautiful-young-minds/

(2006 оны UK багийн ИМО-д оролцох багийн сонгон шалгаруулалт, олимпиадын бэлтгэлийн тухай хийсэн documentary дээрх ярилцлагуудаас ).

IMO- рекордууд:

1. Хувийн:

Хамгийн олон алт: 4 удаа:  

Reid Barton(USA), Teodor von Burg(SRB), Christian Reiher(GER),  Lisa Sauermann (GER)

Хамгийн залуу алт: 13 нас  Terence Tao (Australia)

Хамгийн залуу медаль: 10 нас Terence Tao (Australia) 

Бүтэн бодолт (42 оноо): 3 удаа  Ciprian Manolescu (Romania)

Хамгийн залуу бүтэн бодолт:  14 нас Noam Elkies (USA)

2. Багийн:

Хамгийн олон багаараа (6 оролцогч бүгд) алт: 

China: 11 удаа

Russia: 2 удаа

United States: 2 удаа

Bulgaria: 1 удаа

Багаараа бүтэн бодолт:

United States 1994

Олимп ба Монгол хүн

Олимп гэж сайхан шүү. Хүний тэсвэр тэвчээр, бие бялдар хэр өндөр түвшинд хүрч болдгийг дэлхийн шилдгүүдээс харах 4 жилд 1 тохиох боломж. Тэгээд мэдээж хамгийн сайхан нь өөрийн тамирчдаа хөгжөөн дэмжих. Баярлах хөөрөх, сандарч догдлох, уурлаж бухимдах хожил хожигдлын агшнууд...

Олимп ба SNS:

Лондон 2012-ийн нэг гол онцлог нь яалт ч үгүй SNS байна. 2008 онд Facebook, Twitter-ээр ингэж хүчтэй Олимп яригдаж байгаагүй санагдаж байна. Ерөнхийдөө гэртээ эсвэл хаа нэгэн кафе, паб-д гэр бүл, найзуудтайгаа ТВ-ийн тайлбарлагчийг сонсоод л үздэг байсан. Харин одоо тамирчид маань яаж байгааг Twitter, Facebook-ийн wall дээрээс шууд мэдэж болохоор болж. Гадаадад Монголчуудтайгаа нийлж үзэх боломж бага хүмүүсийн хувьд л ингэж нэт-ээр мэдээлэл солилцож байна уу гэхээр, Монголд байгаа хүмүүс ч мөн ялгаагүй секүнд секүндээр нь үйл явдлыг мэдээлж байна. 

Монголчууд ба гадаадууд:

Монголчууд Олимпод хэр их сонирхол хандуулдгийг энэ жил л анх мэдэрлээ. Twitter, Facebook-ийн пост-уудаас ажиглагдсан нэг зүйл гэвэл Олимпод хандаж байгаа гадаадууд, Монголчуудын сонирхлын ялгаа. Нээлтээс хойш 7 хоноход Монголчууд маш идэвхитэй Олимпийн талаар ярилцаж байхад, таньдаг 1 ч гадаад найз маань тэмцээн уралдааны талаар пост хийсэнгүй. Уул нь миний таньдаг гадаад, Монгол алиных нь дотор ч мэргэжлийн тамирчин хүн байхгүй, ихэнх нь над шиг л оюутан эсвэл саяхан төгсөөд ажиллаж байгаа жирийн хүмүүс. Миний таньдаг хүмүүс л идэвхитэй байгаад байна уу гэтэл Олимпийн tweet дээр монголчууд дэлхийд тэргүүлж байна... 

Бодит амьдрал дээр ч төстэй зүйл ажиглалаа. Өмнөх Олимпуудаар үргэлж Монголд байсан болохоор Олимп хүн бүрийн ярианы сэдэв болж, суваг болгон дээр гарах нь хэвийн зүйл гэж боддог байв. Улс дотроо байхдаа мэддэггүй зарим зүйлийг гарч байж л ойлгох анзаарах тохиолдол байдаг. Японд Олимпод тэгж массаараа хүчтэй анхаарал хандуулдаггүй юм байна. Хүнтэй уулзахад Олимп бараг л ярианы сэдэв болохгүй, train-ий дэлгэцээр Олимпийн мэдээ гарч байхад зорчигчид утсаараа оролдоод л сууж байдаг. Утсан дээрээ Олимп үзэж байна уу гээд харахаар тийм биш. Саяхан сэлэлтийн багш маань хүртэл 17 настай Японы ахлах сургуулийн сурагч Фелпсийн урд орж медаль авч гэхэд огт мэдэхгүй гайхшруулж байв... 

Дээр олон улсын математикийн олимпиадийн үеэр ч бас төстэй зүйл ажиглагдсан. Гадаад найзууд чимээгүй, харин Монгол найзууд бүгд мэдээд ярьж байв. Twitter дээр 100 хүрэхгүй хүн дагадаг, Facebook дээр ч цөөхөн найзтай болохоор миний sample бүтэн улсуудыг төлөөлүүлж дүгнэхэд хангалттай биш байх л даа. Арай олон sample-тэй хүмүүс надтай ойролцоо зүйл хэр ажигласан бол?

Амжилтын нууц:

Гадаадуудыг байя гэхэд ямар ч байсан Монголд спорт, тооны хичээлийг чухал гэж үзээд, нийтээрээ их анхаарал хандуулдаг соёл байдаг гэдгийг бүгд мэдэх байх. Манайхан ч 3 сая хүрэхгүй хүнтэй, санхүүгийн боломж муутай хэрнээ спорт, мат-ийн уралдаанд хэдэн зуун сая хүнтэй, дэлхийд тэргүүлэх баян орнуудын сайн хангамжтай хүмүүстэй өрсөлдөж, амжилт гаргаж чадаж байна. Гэхдээ үүний гол шалтгаан нь Монгол хүний онцгой чадвар гэхээсээ спорт, мат-ийг нийтээрээ үнэлж, чухал гэж үздэг соёл гэж би боддог юм.

Гол шалтгаан нь соёл гэхээр санал нийлэхгүй хүн гарах байх. Уул нь Монгол хүн тусгай чадвартай байгаасай гэж боддог л юм. Гэхдээ яагаад гэдгийг өөр өнцгөөс харвал Монгол хүний онцгой чадвар нь юу вэ гэдгийг арай ойлгомжтой тайлбарлаж болох юм шиг санагдаж байна. Доорхи 2 жишээг тайлбартаа ашиглая.

Мат-ийн хувьд амжилт гаргадаг орнууд нь заавал мөнгөний боломж, хүний тоо гэхээсээ Мат-ийг дунд сургуулиасаа нийтээрээ бараг л  шашин шиг шүтдэг хуучин Оросыг дагадаг орнууд, эсвэл хичээл их хийдэг соёлтой Солонгос, Хятад, Вьетнам зэрэг Азийн орнууд байдаг. Харин олон хүнтэй, мөнгөтэй жишээ нь Англид тоонд сайн байх нь тийм ч cool зүйл биш болохоор мат-ийг сонирхож хичээллэх хүн харьцангуй цөөн, үр дүнд нь IMO-д ч харьцангуй өндөр амжилт гаргадаггүй гэгддэг. 

 Спортын хувьд, жишээ нь үндэсний бөхийг аваад үзье. Монголд нэг аймгийн, нэг сумын, бүр нэг голоос 3 аварга төрсөн сонин тохиолдол байдаг.  Үнэхээр тэр голын залуус бөхийн онцгой авъяастай юу гээд сонирхоод үзсэн юм. Тэгтэл, тэр нутагт нэг алдартай сүм байдаг ба олон лам банди нар цуглаж, ноцолдож өсдөг байж. Энэ нь тэр нутагт бөх дэлгэрэх суурь нь болж, улмаар аймагтаа, цаашлаад улсад том амжилт гаргасан бөхчүүдийг төрүүлсэн юм билээ. Харин сүүлийн үед бөх хөгжөөд, Наадамын бөхчүүд Улаанбаатарт бүтэн жил тасралтгүй бэлтгэл хийдэг болоод ирэхэд улсын цолтой бөх ч тэр нутгаас дахиж төрсөнгүй. 3 аварга төрсөн нутгийн хүүхдүүдэд байсан бөхийн онцгой чанар гэнэт алга болсон уу..? Сагсны хувьд ч Америк яагаад хүчтэй вэ, Сүмод Япончууд яагаад муу вэ гэдэгт иймэрхүү тайлбар хийж болно.

Аливаа улс, нутагт спорт ч бай, тоо ч бай, тухайн зүйлийг хэр олон хүн чухал гэж үзэж, сонирхож байгаа нь хөгжлийнх нь түвшинд нөлөөлж, сайн эсвэл муу байхад гол үүрэг үзүүлдэг бололтой.

 Монголчуудын жинхэнэ онцгой чадвар ба тэрийг хэрхэн ашиглах:

 Тэгэхээр Мат, Олимпийн жишээнээс харахад Монголчуудын жинхэнэ онцгой чадвар Тоо ч бай, спорт ч бай, "чухал гэж нийтээрээ сонирхож үзсэн зүйлийг хийж, ялагч байх дуртай, байж чаддаг" чадвар юм уу? Магадгүй эзэнт гүрний үед сайн байлдах нь нийгэмд өндөр үнэлэгдэж, хүн бүр шагшин магтдаг байсан болохоор олон сайн баатрууд төрж, жишээ нь байшин барьж тариа тарихыг үнэлдэг соёлтой улсуудыг эзэлж, дэлхийн түүхийг бичсэн юм болов уу? 

Ямартаа ч спортод хайртай, дунд сургуульд математикийг cool гэж үздэг соёл нь нөлөөлж цөөхүүлээ, санхүүгийн боломж муутай хэдий ч дэлхийн хэмжээнд өндөр амжилт гаргаж байгаа нь бахархалтай хэрэг. Тиймээс Монголчууд спорт, мат-ийг үнэлдэг шигээ ажил хөдөлмөрийг чухалчилдаг нийгмийн үнэлэмжтэй болчихвол Монгол хүн бүр сайхан амьдрах цаг хол биш.

------------------

Харин одоо тийм байна уу гэвэл, үгүй. Монголчууд залхуу гэдгийг Монгол хүн бүр хүлээн зөвшөөрөх байх...Олимпийн жишээн дээрээс л харъя. Аль ч зүйлийг 2 талаас нь харж болдгийн адил спорт сонирхох ч бас сайн муу талтай. Сайныг нь дээр ярьсан, үр дүнг нь бид харж байна. Баярлаж, бахархаж байна. Харин нөгөө талаас нь харвал, спорт хэт их сонирхоод ажил хийхгүй байна гэж бас тайлбарлаж болно. Жишээ нь, 3 сая хүрэхгүй хүн 300 сая хүнтэй интернетийн эх орныг давж жиргэж байна гэдэг 

1 хүнд ноогдох медалиар 1-т бичигдлээ ч, 

1 жиргээнд ноогдох мэдалиар хамгийн сүүлд,

1 медальд ноогдох эдийн засгийн  ашигтай үйл ажиллагааны цагаар хамгийн сүүлд бичигдэнэ гэсэн үг үү?

 --------------------

Малчин ч бай, бизнесмен ч бай амжилттай хүмүүсийг харж байхад нийтлэг нэг зүйл нь хэн нэгэнд (жишээ нь төрд) өөрийгөө найддаггүй, гайхалтай хөдөлмөрч хүмүүс байдаг. Хэрвээ хөдөлмөрч байх нь дунд сургуульд мат чаддаг, олимпод медаль авдаг шиг cool зүйл гэсэн нийгмийн үнэлэмжтэй болчихвол "Нийтээрээ үнэлдэг юмыг хийж, ялагч байх дуртай, байж ч чаддаг" Монгол хүний онцгой чадвараа ашиглаж Монголчууд улсаараа сайхан амьдрах болно.

Ингэж их нуршаад юу хэлэх гэсэн бэ гэвэл, Олимп үзэхээ болиод ажлаа хий гэх гээгүй л дээ, хэхэ. Давуу сул талын аль алинаа мэдэж байх нь сул талаа нөхөж, давуу талаа хөгжүүлж, цаашид өсөхөд хэрэг болох байх гэдэг үүднээс л өөрийн бодлоо бичлээ.

Olympics and Economics

Here is a quite interesting research on the link between hosting the Olympic Games and its effects on the country's economy.

"Over the past 10 Olympics, the host nation has won 54% more medals than when it was not the host nation. If medals are your preferred currency, this represents a high return on investment" says a recent research by Goldman Sachs. Otherwise, Olympics might NOT be the best business opportunity for a country. 


Full report: Goldman Sachs report

Moody's says Olympics "unlikely to boost" economy.
Moody's report

Enjoy London2012!

WE CARE!

4 жилд 1 удаа 1 л өдөр улстөржих муугүй байх л даа, гэхдээ дэмждэг нам байхгүй болохоор даан ч чадахгүй юм...

...Багадаа уул нь сонгуульд дуртай хүүхэд байсан юм. Эмээгийнхээ саналын хуудсыг бөглөж өгдөг байсан маань их л сонирхолтой санагддаг байв. Хөдөө сонгууль болохоор залуучууд нь төв руу морь эсвэл унаагаар өөрсдөө очиж саналаа өгдөг, харин өндөр настнуудын саналыг тусгай  томилсон хүмүүс гэрт нь очиж авна. Эмээ маань сургуульд суугаагүй, бичиг үсэг сайн чаддаг зүйл нь биш байсан болохоор би "туслах" нь болдог байсан хэрэг л дээ. Санал авах хүмүүсийг ирэхэд сонгох нэр дэвшигчийнхээ нэрийг чихэнд хэлчихнэ. Тэгээд үлдсэн ажлыг нь надад даалгачихна. Энэ нь  9 настай жаалд тухайн үед их л сонирхолтой ажил байлаа. Уул нь насанд хүрээгүй хүүхдийг итгэмжлэх нь хууль дүрэмдээ болдог ч байсан юмуу гэж гайхдаг юм, ямартаа ч одоо эргээд бодохоор бага насны сайхан дурсамжуудын маань нэг болон үлдэж.

Харин арай том болоход улстөр, сонгууль гэх мэт зүйлд аяндаа сонирхол татагдахаа байв. 10 жилд ангийнхан, найзууд улстөр, нам энэ тэр ярихаар утгагүй санагдаад ярианд огт оролцохгүй. Товчxондоо, 16 настай пацан-уудын хэрээс хэтэрсэн зүйл, улсын ирээдүйг шийдчих болоогүй гэж бодоод math-ийн даалгавар ч юм уу, бөмбөг нүдэх гэх мэт өөрийнхөө зүйлийг хийхэд л анхаарлаа төвлөрүүлдэг байв.

Их сургуульд ороход байдал сайжирсангүй. Сонгууль гэхээр ялгаагүй л худалч намууд, хуурамч хүмүүс ялж ялагдаж, хольж солигдож байдаг, ер нь улстөр онцын ач холбогдолгүй зүйл гэдэг ойлголттой болчихсон байсан. Тэгсэн хэрнээ ерөнхийлөгчийн сонгууль болох үеэр сонгуулийн насанд хүрч, анх удаа өөрийнхөө сонгосон хүнийг дугуйлах нь сонирхолтой санагдаад ч тэр үү,саналаа өглөө. Гэтэл сонгосон дэвшигч (Жагаа!) маань ер нь өөр хүний санал авсан ч юмуу гэмээр навс ялагдаж, сонгуульд "ганц миний санал ер нь байсан байгаагүй хамаагүй юм биш үү" гэдгийг бодитоор ойлгуулав.

Тэгээд удаа ч үгүй гадагш явж сурахаар болж хилийн дээс алхлаа. Түүнээс хойш урдах хичээл, ажил, хобби гэх мэт өдөр тутам зууралддаг зүйлсдээ түүртэж явсаар дараа дараагийн сонгуулиудыг сонирхсон ч үгүй. Харин нэг л  зун шалгалтууд ойртчихсон номын санд сууж байгаад "Улаанбаатарт танк орж ирлээ" ч гэх шиг сонин мэдээ сонслоо.  Удаа ч үгүй  "7 сарын 1 болчихлоо" гээд гадаадын сонины бараг эхний нүүрэн дээрээс уншлуу даа. Түүнээс хойш ер нь гадны бүхий л том хэвлэлүүдээр  Minegolia, Pollution, Visit, Nuclear Petition гэх мэт keyword-той  Монголын тухай мэдээ байсхийгээд л гардаг болов.

Нутагтаа байхад л Монгол, Монгол гээд яриад байдаг ч гараад явахаар хэн ч мэддэггүй жижигхэн орныг маань дэлхийн нэртэй мэдээллийн хэрэгслүүд анхааралдаа аван байн байн бичээд эхлэхээр ер нь юу болоод гээд байна, юу болох гээд байна гэдэгт илүү татагддаг юм байна. Гэхдээ тэглээ гээд гэнэт улстөр, сонгуульд сонирхолтой болчихсон юм байхгүй л дээ. Сонгуулийн хувьд, сонирхол хамаагүй, зүгээр улсынхаа ирээдүйг шийдэхэд хувь нэмэр оруулах нэг үүрэг, хийх ёстой зүйл гэдэг утгаар нь илүү хүлээж авдаг болсон байх...

Товч намтар маань нэг ийм. Одоо гол ажилдаа оръё.

Уржигдар саналаа өгөх гээд Токиод байдаг ЭСЯ дээр очтол өөр хийх ажилгүй юм шиг дэмий зүйлд цагаа үрсэн "IQ муутай" 50 нөхрийн нэг болж таарлаа. Гадаадад суугаа иргэд саналаа өгөх боломжтой болсон ч
・өөрт ч ашиггүй, үр дүн ч гарахгүй зүйл,
・4 жилд 1 удаа Weekend-ээр явах ирэх цагтайгаа нийлээд  1-3 цагийн зав гаргачих хүн ч цөөхөн,
 гэдгийг IQ муугаас ч болсон уу, багад суусан "хөдөөний сэтгэхүй"-гээс ч болсон уу, ойлгоогүй байж. Бодвол хэзээ ч унтдаггүй, хэзээ ч амардаггүй дэлхийд хамгийн том эдийн засаг эргэлддэг хотод амьдарна гэдэг дэмий зүйлд 1 минут ч үрээд байх боломжгүй, ер нь амаргүй байдаг биз. Хээр талд хөл нүцгэн шилбүүрийн мод унан өсч, эмээгийнхээ саналын хуудсыг бөглөж өгөх өдрийг хэд хоногийн өмнөөс тоолон хүлээдэг байсан жаал ер нь яаж ч ойлгох билээ...

Ажил амралт, сургууль соёл, ар гэр хувийн амьдрал гээд өнөөдрийн аз жаргалд шууд нөлөөлөх ач холбогдол өндөр зүйлүүд өчнөөн байхад politics гэдэг маргаашийн тухай хоосон ярьдаг crap-д цагаа үрэх хэрэг ч үгүй биз. Тэртэй тэргүй саналаа өгөх механизм нь ч зөв ч юм уу буруу ч юмуу, зөв байлаа ч олигтой сонголт байгаа ч юм уу (ер нь өмнө нь байсан юм уу?), байлаа ч миний санал нөлөөлөх ч үгүй. Саналаа өглөө ч ирээдүйд юу ч өөрчлөгдөхгүй. Ийм л байсан, ийм ч байх болно. Хэрэв хүн бүр ингэж бодвол.

Тийм болохоор өнөөдөр үр дүнгүй байлаа ч маргааш үр дүн гаргахын тулд бага ч гэсэн WE CARE гэдгээ өнөөдөр л харуулах нь зөв юм болов уу гэж санагдаад байгаа юм. Саяны сонгуульд оролцсон 2000 хүний санал ч, нийт оролцохоор бүртгүүлсэн 4000 хүний санал ч, шинэчэлсэн бүртгэлд хамрагдсан 30 мянган хүний санал ч, бүр дэлхийн эргэн тойронд байх 100 гаруй мянган Монгол иргэдийн бүгдийнх нь санал байлаа ч ямар нэг зүйлийг өөрчлөх үү гэвэл, магадгүй үгүй л байх л даа.

Гэхдээ 10 гаруйхан хоногийн дараа нутагтаа сонгууль өгөх бусад Монголчууд маань интернет, телевизээр хараад сууж байна, өнгөрсөн бүтэн сайн өдрийн сонгуулийн санал асуулгын үр дүнг олж харах л байх. Тэгэхээр дараа санал өгөх хүмүүст нэг юм бодогдуулах дохио, магадгүй шийдвэрт нь нөлөөлөх хүчин зүйл болж чадахгүй гэж үү?  Ер нь өгсөн санал маань биднийг улстөрөөс цөхрөөсөн зүйлийг шууд өөрчлөх хүчгүй ч, үр дүн нь дараа нь санал өгөх  бусад хүмүүст ямар нэг нөлөө үзүүлэх л байх...

50 ч биш, 2000 ч биш, 30 мянга ч биш, 100 мянга ч биш, 2 сая хүн WE CARE гээд 4 жилд 1 удаа амралтын өдрийн 2 цагаа зориулвал ирээдүйг ч биш, одоог ч өөрчлөх боломжтой гэж бодогдох юм. Гэхдээ тийм зүйл хэзээ ч болохгүй л байх л даа. Соёлтой газар боловсрогдоод боловсрогдоод бас л 9 настай хөдөөний жаалын сэтгэхүйдээ хөтлөгдөөд байх шиг байна би...

News

Сайн мэдээ:UB-д төв замаа хаагаад, засч байна
Муу мэдээ: төв зам хаагдаад, бөглөө дээд цэгтээ хүрч байна
Үр дүн: Уншихаас гадна алхдаг, эсвэл жийдэг амьдралаас холдоод хөлөө ч бас амраая гэсэн болсонгүй. Хаа ч хүрсэн хот дотор алхах нь хурдан болохоор...

Сайн мэдээ: Дэлхийн банкнаас Монгол хямралаас гарсныг зарлав.
Муу мэдээ: Монголд бензиний үнэ нэмэгдэнэ гэнэ...

End of the "drama"

Ойрын үеийн мэдээнээс харахад 3-р улиралд голлох эдийн засгууд өсөлт рүү орчих бололтой. Ингээд Lehman-аар эхлээд GM-ээр дууслаа гэсэн яриа үнэн болж ямар ч байсан хямралын ард гарч байх шиг байна. Хүн бүрийн анхаарлын төвд байсан "хэргийн эзэн" Америкт өсөлт гарснаар сая нэг юм сүүлийн 2 жил ярианы гол сэдэв болоод байсан drama-ны төгсгөл үнэмшилтэй болж чадлаа.

Энэ бүхний эцэст зарим эдийн засагчдын таамаглаж байсан шиг эдийн засгийн ноёрхогчдын дараалал ч өөрчлөгдсөнгүй(Америкийн ноёрхол солигдох etc)
хамаг будлианы цөм болсон санхүүгийн ертөнцөд ч төсөөлж байсан шиг том өөрчлөлт орсонгүй. (Европ дахь зарим nationalization-ийг эс тооцвол)

100 жилд нэг тохиох ,Капитализмын моделийг өөрчлөх хэмжээний etc гэж яригдаж байсан энэ хямралыг хурдан хугацаанд ингэж цэвэрхэн зохицуулахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн хүмүүсин нэг нь мэдээж Fed-ийн босс. Bernanke-г хямралын үрийг суулгалцсан "хүнд гаруудын" нэг, хэт академик г.м нэлээд шүүмжлээд , хямралыг зогсоочихно гэж нэг их олон хүн итгээгүй ч мань эр ирэх 4 жилд мест-ээ хадгалчих үр дүн гаргачихлаа. Санхүүгийн хямралыг шийдэхэд заавал Wall Street-ээр явж resume бичүүлэх шаардлагагүй, түүхийн ном бариад ширээний ардаас ч шийдчихэж болно гэдгийг харуулсан сонирхолтой жишээ боллоо. Хямралын түүхүүдийг сайн судалсан болоод ч тэр үү, ямартаа ч 90ээд онд Япончуудын гаргасан алдааг давтсангүй. Харин үлдсэн хугацаанд тогтвортой өсөлтийг дэмжихэд төв банк яах хэрэгтэй талаар нэлээд толгойгоо маажих хэрэг гарах байх.

Хямрал , Bernanke 2 ын ачаар үүрэггүй шахуу болоод байсан төв банкууд хүчирхэгжин Ази, Европын банкууд ч шийдэмгий алхмууд хийсэн нь санхүүгийн ертөнцөд гарсан нэг том өөрчлөлт байлаа.Харин 10-аадхан сарын өмнө яригдаж байсан шиг financial world-д мөн чанарын өөрчлөлт гаралгүй, хэлбэрийн төдий өөрчлөлтөөр л болчих шиг боллоо. Хямрал campus хавиар л эргэлддэг student life-д маань бараг нөлөөлөөгүй ч ажиглаж суухад сонирхолтой л үйл явдал байлаа. Одоо харин corporate life-руу ойртох тусам байдлыг "өөр өнцгөөс" харах хэрэгтэй болох байх...


Fed=the Federal Reserve=Америкийн төв банк
Ben Bernanke=Fed-ийн ерөнхийлөгч,
2006 онд Бушийн ЗГ-ын үед томилогдсон,
2010 онд үүрэгт хугацаа нь дуусах ч Обама ерөнхийлөгч дахин 4 жилээр сунгасан

Hopefully, this year...

Changes

Шинэ долоо хоног, шинэ сар, шинэ цас, шинэ ерөнхийлөгч, шинэ ажил...бүх юм шинэ. Бараг л...

Японд энэ долоо хоногт анхны цас оров. 2 дахь өдөр орсон цас жил бүрийн дунджаас 8 өдрөөр хоцорсон юм гэнэ. Хойд нутгаар орсон болохоор хараагүй л дээ. Манай энд бүр орохгүй ч байж магад, аз таарвал хальт будраад өнгөрвөл л их юм .Гэхдээ газарт буугаад л бараг хайлчихна...

Дэлхийд эдийн засгийн хямрал үргэлжилсээр.10 дугаар сард үнэт цаасны зах зээл дээрx алдагдал $5.8 триллионд хүрч, 30 хоногт хамгийн их мөнгө салхинд хийсгэсэн шинэ рекордоо тогтоож гэнэ. WOW!!! 1 өдөрт л 30 Монгол улс алга болоод байвал...

Америкт өөрчлөлт хэрэгтэй гэж хэвлэлээр бичих юм.Анхны эмэгтэй дэд ерөнхийлөгч л Бушийн засаглалд МкКэйний авчрах нэг шинэ зүйл байсан гэх. 2 жил үргэлжилсэн нүсэр кампанит ажлынхаа сүүлийн орой She has gone home гэж хэлэхэд нь Обамагийн хацар дээгүүр нь нулимс урсаж байгаа харагдсан. Эмээ нь дахиад 2 өдөр тэссэн бол Цагаан ордны анхны африк гаралтай захирагч болсон ач хүүтэйгээ баярт мөчийг нь хуваалцах байлаа...

Надад өөрчлөлт авчирч магадгүй гэж бодоод энэ долоо хоногоос олон нийтийн ажил ажилд идэвхитэй оролцож байхаар болов. Сайн дурын байгууллагын удирдах зөвлөлд орох гэж сонгуульд хүртэл хүч үзлээ. Гэхдээ 11 суудлын төлөө 11 хүн л өрсөлдсөн тул тийм ч хэцүү байсангүй ээ...

Hero

Өчигдөр орой баяр хөөрөөр дүүрэн тэврэлдээд хамтдаа дуулж байхыг нь хараад Улаанбаатарчууд маань сар гаруйхны өмнө яг энэ талбай дээрээ байлдах нь холгүй тэмцэлдэж байсан гэдэгт үнэмшсэнгүй шүү. Төрийн өндөрлөгүүдээс жирийн ажилчин хүртэл сэтгэл хөөрөл нь дээд цэгтээ хүрч бүгд халамцуухан гудамжиндаа гаран нэг нутагт ахан дүүсийн ёсоор баяр хөөрөө тэмдэглэлээ. Дэлгүүр, пабуудад нэг орой зарагдсан шампанск, пивоны хэмжээ лав рекорд тогтоосон байхаа.

Хэл амаа ололцохгүй байгаа улстөрчдийг гар гараас нь барилцуулж, Наадмаар ч ингэж баярлаагүй нийслэлчүүдийг ахан дүүс мэт нэгтгэсэн нь Түвшээгийн маань бас нэгэн том амжилт гэж хэлж болох байх. Үнэнийг хэлэхэд анх xөөрсөн, халсан олон цугласан газар риск ихтэй гэж сэжиглэж байсан ч нийслэлчүүд маань баярлаж сурсан юм байна. Залхуу , хашир 2 нийлээд гэртээ унтаад сэрсэн чинь өглөө сэрсэн чинь но гараагүй бололтой. Яг л латин америкчууд хөлбөмбөгийн аварга болчихоод партиддаг шиг цуглан тугаа намриуулж , дуулах нь дуулж , орилох нь орилж, согтох нь согтсон ч элдэв асуудалгүй дуусаад бүгд гэр гэртээ харьсанд эмнэлэг,цагдаагийхан сэтгэл дүүрэн үлдсэн байх.

Далимдуулж ПиАр сайн хийсэн сэргэлэн хэдэн улстөрчид ч сэтгэл дүүрэн үлдсэн нь лавтай. Гэхдээ шөнө дунд зарлиг гаргаж хэрэгтэй хэрэггүй тэмдэг, одон амлаж байхаар завшдаг мөнгөө нийлүүлж байгаад 1 сая$ болгоод анхны Олимпийн аваргадаа өгчихвөл ард түмэн ч завшлаа гэж уурлахгүй биз.За тэгээд эцэст нь өчигдрөөс хойш суваг болгон дээр хэт олон давтаж гаргаад байгаа Казакстаны бөхтэй хийсэн барилдааны бичлэгээс залхаад байгааг эс тооцвол зуны амралт сайхан болж байнаа...[хэдийгээр баярт мөч ч гэлээ хэт олон давтаад гаргаад байхаар...]

Эвт шаазгай...

There are so many emotions at the end of the election...One of them is anger...Өглөө сэрсэн чинь Yomiuri, The Japan Times ийн ЭХНИЙ нүүрэнд Их 8 ын уулзалттай зэрэгцээд ... Тэгээд CNN,BBC, Reuters гээд томоохон хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр Монголын тухай !!! Тохиолдлоор 8000 хүн цуглаад онцгой байдал зарлах хэмжээнд тултал бөөн хэрэг манаргачихав уу, эсвэл ямар нэг асуудлаас болж нийгмийн бухимдал хурцдаад эцэстээ тулан , violent хэлбэрээр илрэн гарч ирсэн зүй ёсны хэрэг байв уу?

Саяхан Токиод нэг солиотой нөхөр 2 тонн-ын ачааны машинтай явган хүний гарц руу давхиж орон баахан хүн мөргөөд , дараа нь хутга барин хүмүүс рүү дайрч 7 хүн алж 10 хүн гэмтээсэн хэрэг гарч бөөн шуугиан дэгдээсэн.Нийгмийн сэтгэлзүй судлаачид үүнийг , "самурай соёлд" капитализм хөгжсөний үр дүнд бий болсон нийгмийн нэг асуудал хурц хэлбэрээр илрэн гарч ирж буй бараг л жам ёсны үзэгдэл гээд тайлбарлачихаж байсан. Мань эрийн хийсэн алхам нэг солиотой нөхрийн санамсаргүй үйлдэл байгаагүй, өчүүхэн хэсэг нь далайн мандалд цухуйн гарч ирж буй айсбэргний орой шиг Японы нийгэмд орших нэг том проблемийн илрэл нь болж гарч ирсэн зүй ёсны хэрэг байсан гэх.

Монголд гарсан үймээн санамсаргүй тохиолдлын зүйл ч бай, дэлбэрч гарч ирсэн бухимдлаас үүссэн солиорол ч бай, утга учраа мэдээд улс орны ирээдүйн сайн сайхны төлөө хийсэн тэмцэл ч бай( архи уусан байсан гэхээр ???) хүний амь үрэгдсэн нь хамгийн харамсалтай.Уул нь эвтэй байхдаа хүчтэй энэ тэр гээд яригдаад байдаг...Шатсан байшин, хуягт танк, буутай цэргийн зурагны дор "Төв азид оршдог буурай энэ орныг хөгжилд хүргэх ашигт малтмалын олборлолтын асуудлууд энэ бослогоос болж улам удааширч магадгүй" гэж том хэвлэлүүдийн эхний нүүрэндээ бичсэн мэдээллүүд уудам талд тайван морио унаад явж байдаг гэсэн гадныхны Монголын талаарх ойлголтыг нэлээд өөрчилсөн байхаа.

Judgement day

"Анхны хайр"-ынхаа талаар блогтоо бичихээ мартчихаж гээл үү. Маргааш хүсэн хүлээсэн Finals эхэллээ гэж. BBall-ийн түүхэн дэх хамгийн агуу 2 баг эртний уламжлалаа сэргээн тунаж үлдлээ. Enjoy !!!

www.justin.tv

www.mogulus.com

Tibets...us

Өнгөрсөн 7 хоногт Бостоны төв цэцэрлэгийн хажууд туг лоозон барьсан хүмүүс Free Tibet, China out of Tibet! хэмээн дуу нэгтэй хашхиран жагсаал хийж байхтай таарсан юм. Дараа нь мэдээнээс Төвдөд болж буй Хятадын түрэмгийллийн эсрэг дүрвэн гарсан Төвдүүд болон тэднийг дэмжэгчид дэлхий даяар эсэргүүцлээ илэрхийлж байгааг мэдсэн.Олон жил коммунист засаглалын дарамтанд байсан тэд Бээжингийн Олимпийн өмнө үнэхээр цагаа олж дуугаа илэрхийлж буй хэрэг шүү.

Далай лам төвдийн тусгаар тогтнолын төлөө тэмцдэггүй, харин автономийг л эрэлхийлдэг, 2 үндэстний салан тусгаарлалт биш хамтын ажиллагаа нь Төвдийн эдийн засаг, Хятадын үндэсний эв нэгдэлд чухал гэдгийг дахин дахин онцолдог. Төвдүүдийн удирдагч маань энэ удаагийн бослогыг эхлэхийг уриалаагүй, болихыг ч уриалахгүй гэдгээ албан ёсоор мэдэгдчихсэн. Харин тодорхой шийдэлд хүрнэ гэвэл БНХАУ-ын удирдлагуудтай уулзана гэдгээ өчигдрийн мэдэгдэлдээ хэлсэн байгаа.

Мэдээллийн агентлагууд Төвдөд болж буй үймээнийг Тянь ан миний талбайн үйл явдлаас хойш Хятадад болж буй том ноцтой асуудал хэмээн мэдээлж байгаа. Coca Cola ,McDonalds ,Samsung гэх мэт Олимпийн түншүүд болон зарим нэг улсын удирдагчид үүссэн байдлыг зөөлрүүлэхийг Хятадыг"уурлуулчихгүйгээр" ятгаж буй хэдий ч Олимп энх тайвны үйл ажиллагаа гэхээсээ илүү эдийн засгийн ач холбогдол ихтэй том бизнес тул бизнесийн ашгаа Төвд шиг жижиг үндэстний эрх ашгаас дээгүүр тавихгүй гэх газаргүй.

Бусад улс орнууд Хятадын түрэмгийллийг буруушааж байгаа хэдий ч улс төр , спортыг хутгахгүй гэсэн нэрийн дор тууштай алхам хийхгүй л байна. Олимпийн бамбар аялдгаараа аялаад Бээжинд очих бололтой. Эрх чөлөөний эцэг, энд тэнд очиж энхийг сахиулах дуртай Америк хүртэл ерөнхийлөгчийн сонгуульдаа хэт төвлөрсөн үү, эдийн засгийн хямралдаа жаахан паникт орсон уу , Хятадын засгийн газрыг Далай ламтай очиж уулз гэхээс өөр дорвитой юм хэлсэнгүй.

Ямар хүчирхэг хөрштэйгээ манайхан ойлгосон байлгүй дээ, эсвэл бас хэдэн гишүүд нь сонгууль нь ойртчихоод энд тэнд хоосон амлаад завгүй давхилдаж байна уу? Муугаар бодоод цаг цагаар хүчирхэг болж буй өмнөд хөрш маань жаахан зүггүйтмээр санагдлаа гэхэд мань хэд эрх ашгаа Налайхад босгосон морь унасан хүний гялгар цагаан хөшөөнд л найддаг байх даа.

"Монгол" Оскарт

Дуулиан шуугиан дүүрэнтэй Бодровын "Монгол" кино ямар ч байсан Оскарт нэр дэвших нь тодорхой болжээ. Киноны зураг авалт Казахстан, Өвөр монголын нутагт голчлон хийгдсэн ба Чингисийн дүрд Япон ,Жамухын дүрд Хятад жүжигчин тоглож , Бортэд жүжигчин бус мэргэжилтэй монгол бүсгүй тоглосон юм байна.Киноны эвлүүлгийг "Матрикс" киногоор алдаршсан Зак Стенберг хийснээрээ онцлог болжээ.

Оросын орчин үейин шилдэг найруулагчдын нэг Сергей Бодровын "Монгол" киноны зураг авалт эхэлсэн үеээс Орост л янз бүрийн хэл ам дүүрэн байсан. Монголын байлдан дагуулалтын уршгаар Орос орон Европын хөгжлөөс хоцорсны уршгийг одоо хүртэл амсаж байгаа гэж ярьдаг хүмүүс ч бий тул , тийм дайсныг 15 сая евро зарцуулан байж магтан дуулахын хэрэг байсан уу гэх мэт асуулт гарч ирж байв. Харин мань эр дорно дахины түүх соёлд нэлээд гүнзгий ач холбогдол өгдөг ба өмнө найруулсан "Кочевник" (Nomad,2005) кино нь ч багагүй амжилт олсон. Бодров энэ удаагийн бүтээлээрээ эцэг нь хорлогдож, овог аймагтаа хаягдсан 9 настай хүү хэзээ нэгэн цагт оршиж байсан хамгийн том эзэнт гүрний суурийг тавьж, дэлхийг донсолгосон их хаан болсон шалтгааныг тайлахыг оролдохын сацуу их хааны хайр дурлалын түүхийг ч хүүрнэсэн юм гэнэ.

Монголд ч бас уг киноны талаар сайн муу яриа ам дамжигдан яригдсан. Бусад орны хувьд Чингис харийн дарангуйлагч хэдий ч Монголын ард түмэн одоо ч гэсэн 800 жилийн тэртээ амьдарч байсан их хаанаа бурхан мэт үздэг. Ингэхээс ч аргагүй. МНТ-оос нэг л үг үсэг хазайвал нүгэл гэж үздэг нь үнэн. Харин Монгол киноны зохиолыг Оросын нэрт түүхч,дорно дахин судлаач Лев Гумилёвын судалгаан дээр тулгуурлан бичсэн бөгөөд, зарим нэг хэсэг дээр Бодров уран бүтээлч хүний "уран сэтгэмж" ашиглан түүхийг хазайлгачихсан нь олон хүнд, тэр дундаа монголын кино найруулагчдад таалагдахгүй байгаа бололтой.Яая гэхэв дээ... business is business. 良くないけれど実はзаавал монголчуудад таалагдах кино хийх албагүй л дээ. Өнгөрсөн жил Япончуудын хийсэн "Бөртэ чоно" кино ч мөн янз бүрийн шүүмжлэлд өртөөд л өнгөрсөн.(Театрт очоод үзсэн, нэг их ч таалагдаагүй л дээ.)


Сайн ч, муу ч ямартаа ч "Монгол" гэдэг кино Оскарт дэвшчихэж, Mонголыг дэлхийд сурталчилж чадах л зүйл.Гэхдээ хэр кино болсныг нь хараахан үзэж амжаагүй л байна. Оросоос "12" гэдэг кино дэвшиж байгаа тул Казахстанаас нэр дэвшиж байгаа гэнэ. Оскар авах chance нь "12" -оос лав илүү байгаа бололтой.
Оскар авчихаасай..

Related stories:

http://getsu25.blogspot.com/2007/11/blog-post_16.html#links

2008

Шинэ оны мэнд!!!Ирж буй ондоо аз хийморьтой, эрүүл энх байж, санасан болгон биш юмаа гэхэд чадах болгон чинь биелэх болтугай! 2008 ондоо амжилт бүтээлээ улам ахиулахын төлөө хичээгээрэй!

11 сарын 26

Би хаана төрөө вэ?

Хөх манхан тэнгэрийг эзэгнэнхэн төрлөө би
Хөмсгөн сарны аялах алсын алс тойрогт
Холын хоёр одны тохиох бяцхан чөлөөнд
Хоёр нүдний үзүүрт цэнхэрлэх төдий тэртээд
Хөх манхан тэнгэрийг эзэгнэхэн төрлөө би

Цаст цагаан уулыг эзэгнэнхэн төрлөө би
Цан хvvрэг савсаж vvлс ороох оргилд
Цасан ширхэг царцаж мөс болох халилд
Царгиа хvйтэн өвөлд сарлагийн бух дошсон
Цаст цагаан уулыг эзэгнэнхэн төрлөө би

Онгон цэнхэр талыг эзэгнэнхэн төрлөө би
Орог саарал зэрэглээ хавар сvvмэлзэх хөндийд
Орсон буурийн шvд өвөл хангинах хоолойд
Yлэг гvрвэлийн мөрийг өдий хvртэл хадгалсан
Онгон цэнхэр талыг эзэгнэнхэн төрлөө би

Мөрөн голын усыг эзэгнэнхэн төрлөө би
Мөнгөн сарны сvvдэр толиорон хөвөх долгионд
Миний өвөг дээдсийн морины туурайнд наалдсан
Хvний нутгийн шороог ариун усаараа угаасан
Мөрөн голын усыг эзэгнэнхэн төрлөө би

Yнэр ялдам агь гангыг эзэгнэнхэн төрлөө би
Yvр шөнийн завсар шvvдэр буух навчинд
Yрэл усан шvvдэрт нь одод гялалзах дэлбээнд
Yхэлгvй мөнхийн бэлэгдэл цагаан уул цэцгэнд
Yнэр ялдам агь гангыг эзэгнэнхэн төрлөө би

Зvvрмэглэгч хун шиг гэрийг эзэгнэнхэн төрлөө би
Зvйдэлгvй цагаан өрхний хоймсолж томсон оосорт
Зvрхэн улаан галтай ган тулгын тотгонд
Зуун тvмэн vед монгол хvний идээшсэн
Зvvрмэглэгч хун шиг гэрийг эзэгнэнхэн төрлөө би

Сайхан бvсгvйн сэтгэлийг эзэгнэнхэн төрлөө би
Сормосон дундаан талимаарах алаг нvдний мэлмэрээнд
Саалийн vнэр ханхалсан дээлийн хормойн нугалаасанд
Санан санан уярах цэвэр ичимтгий аашинд
Сайхан бvсгvйн сэтгэлийг эзэгнэнхэн төрлөө би

Тэнхээт хvлгийн дөрөөг эзэгнэнхэн төрлөө би
Тэлмэн жороо морины шанхны vзvvрийн чичиргээнд
Тэнгэрийн салхинаас бусдыг дээрээн гаргаж vзээгvй
Тэнэгэр говийн сvрэг онгон хулангийн нуруунд
Тэнхээт хvлгийн дөрөөг эзэгнэнхэн төрлөө би

Аадар хур бороог эзэгнэнхэн төрлөө би
Амгалан тэнгэрийг цочоох аянгын догшин гялбаанд
Ариун агаарт шvхэрлэх мөндрийн цагаан ширхэгт
Алтан талд татах солонгын долоон өнгөнд
Аадар хур бороог эзэгнэнхэн төрлөө би

Цээлхэн дууний эгшгийг эзэгнэнхэн төрлөө би
Цэнхэр хадган дээрх мөнгөн аягатай сархданд
Цээл сайхан эгшигтэй уртын дууны аянд
Цэнгэх зовох хосолсон хvний хувь заяанд
Цээлхэн дууний эгшгийг эзэгнэнхэн төрлөө би

Хөх тэнгэрийн орныг эзэгнэнхэн төрлөө би
Хөх Монгол алдаршсаны vе дамжсан домогт
Хvчирхэг дээдсийн нутагт мандсан ардчиллын дөлөнд
Хөрст алтан дэлхийн vрчлээт магнай болсон
Хөх тэнгэрийн орныг эзэгнэнхэн төрлөө би

Б.Явуухулан