Төсөөлөл

Жил хагасын дараа эргэн харьж гэртээ өнгөрүүлсэн зуны амралт нэг л мэдэхэд дуусч маргаашнаас хичээл эхэллээ гэж. Амралт ч гэлтгүй ер нь хурдан юм аа. Эргээд харахад гэрээс гарснаас хойш хоног өдрүүд "харвасан сум шиг" гэдэг шиг л хурдан өнгөрчээ.Хэдийгээр энэ хооронд маш их зүйл болж өнгөрсөн ч, цаг хугацаа хэрхэн улиран одсоныг бага анзаарчээ. Энэ мэтээр бол нэг л өглөө сэрэхэд хөгширчихсөн байж мэдэхээр .Арай ч хэтрүүлэг,гэхдээ л...

Эцэг эхийн гараас гаран бие даан амьдарч" юу сайхан дур сайхан, өөрийн бодол өөртөө зөв" гэдэг уриан дор өөртөө л найдах амьдралд алдсан зүйл ч бий , олсон зүйл ч бий. Юуг ч үл хүлээх амьдралын урсгал дунд зүг чигээ алдчихалгүй,өөрөөсөө хамаарах зүйлсийг тооцож үзээд ирээдүйг урьдчилан бэлдсэн төлөвлөгөөнийхөө дагуу өөрийнхөөрөө бүтээж болох бол үүнийг ухаалаг алхам гэх байх. Хэрэв ингээд санасан зүйлдээ хүрвэл сэтгэл хангалуун болж, чадахгүй бол улам хурцлагдана биз. Гэхдээ бидний завиа зогсоохыг хүссэн тэр газар тэр үеийн бидэнд таалагдана гэж яаж мэдэх юм бэ?

Хээрийн салхинаас өөр зүйл зоон дээрээ суулгаагүй армаг хүлгийг барьж унан,тэртээд униартах уулсыг давсан ч усаар хязгаарлагдахүй уудам нутагт тоглож өссөн гэхгүй ч "тал нутгийн морь унасан хүү шүү" гэсэн төсөөлөл оюун ухаанд минь байдаг юм. Залуу насанд амьдралын хязгааргүй олон харгуй дундуур явах зам бүрийг алхам алхмаар тооцоолсон төлөвлөгөө барьж биш,хүссэн зүгтээ "мориныхоо цулбуурыг сул тавин хар эрчээрээ давхих" нь сонирхолтой ...Амьдралын урсгал дунд төлөвлөгөөнөөсөө төөрч явах нь сонирхолтой. Амьдралын урсгал өөрөөс чинь хамааралгүйгээр ямар сорилуудыг болон ямар сюрпризуудыг чам руу илгээж буй нь сонин. Үр дүнг нь цаг хугацаа л харуулах биз...

Buildings in Japan

Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсэдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдөрт

Хуучин нийгэм шинээр солигдож, хувьсгал гарсны дараа хардалт сэрдэлт, баривчилгаа цагдалгаа, тэр ч бүү хэл алан хядлага явагддаг нь бичигдээгүй хууль гэлтэй. Хүн төрөлхтөний түүхэн дэх хамгийн алдартай хувьсгалуудын нэг Францийн 1789 оны хувьсгалын дараа "Reign of Terror" гэгдэх аймшигт хядлагын үе эхэлж 10 сарын дотор 40000 орчим хүнийг хороосон байдаг. 1917 онд Орост гарсан 2 хувьсгал амжилтанд хүрч шинэ нийгмийг байгуулж чадсан ч харамсалтай нь Францийн түүх дахин давтагдсан . Нацистудын эсрэг эх орны дайн эхлэх үед л "эсэргүү" гээд устгачихсан цэргийн зүтгэлтүүдээ их үгүйлсэн гэдэг.

Манай улс ч энэ гашуун түүхийг тойрсонгүй, дайраад л ирж. Өнөөдрөөс яг 70 жилийн өмнө хэдэн мянган(36000 орчим) хүний амийг авч одсон, гол төлөв тэр үейин сэхээтнүүд рүү чиглэсэн Их хэлмэгдүүлэлт оргилдоо хүрч байжээ. "Эсэргүүний" гэх тодотгол зүүж явсан тэдний гэр бүл, үр хүүхдүүдэд, цаашилбал монгол улсын хөгжил дэвшилд энэ нь ямар их гай зовлон, хор хохирол авчирсан бол...Цөөхөн хүн амтай монгол оронд бараг л хүн бүрийн төрөл төрөгсдөөс энэ эмгэнэлт явдлын золиос болсон хүн бий гэж хэлж болохоор.

Өдгөө энэ нэгэн түүхийн хуудас болон үлдэж, жил бүрийн 9 сарын 10 өдрийг "Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсэдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдөр" болгон зарлаж хэлмэгдэгсдийн музей, хөшөөнд цэцэг өргөж, тэдний үр ач нартай уулзаж, хүндэтгэл үзүүлдэг болжээ. Нэгэнт болсон зүйлийг өөрчлөх аргагүй ч ийм түүх байсан юм шүү гэж үейин үед санаж явахад л гол учир утга нь байгаа гэх . Харамсалтай нь сонгууль ойртчихоод ч тэр үү хүндэтгэлийн арга хэмжээ гэхээсээ илүү улс төрийн шоу болгочихсон мэт харагдах юм.

Өнөөгийн соёлт нийгэмд арай ч хэдэн мянгаар нь хомроголон устгах тийм явдал гарахгүй гэдэгт итгэнэ. Гэхдээ хэлбэр нь өөр л болохоос одоо ч гэсэн Монголд хэлмэгдүүлэлт байсаар байх шиг. Төрийн байгууллагуудад нам, үзэл бодлоор ялгаварлах үзэл нэвт шингээстэй . Аль нэг нам, сайд солигдох тоолонд л зөвхөн улс төрийн албан тушаалтан ч биш, ажлаа хийж яваа жирийн албан хаагчид ч "хэлмэгдэж" орхидог нь жирийн үзэгдэл.

Бодит байдал дээр ажлаа мэддэггүй бас хийдэггүй дарга нараас(тэд ихэнхдээ мэргэжлийн бус,хэн нэгэн албан тушаалтны томилгооны хүн байх) илүү байгууллагын арын албыг залгуулж явдаг хүмүүс бол мэргэжилтэн, жирийн албан хаагчид гэхэд нэг их хол зөрөхгүй л болов уу. Өөрийнхөө алдаа дутагдлаас болж бус,эрх баригч намд харъяалагддаггүй учраас , хэн нэгэн дарга сайдын хамсаатан биш учраас ажилд орж чадахгүй байх ,орсон ч хавчигдах,гадуурхагдах, явдлыг нэг ёсны орчин цагийн сэхээтнүүдийн эсрэг үйл ажиллагаа гэлтэй.

Нэгэнт болоод өнгөрсөн зүйлүүд, яахав болоод л өнгөрч.Харин намаар талцах энэ үзэл ,үзэл бодлоор ялгаварлан хүний эрхийг бүдүүлгээр зөрчиж буй эл үзэгдэл буюу орчин цагийн хэлмэгдүүлэлт дуусах цаг хурдан ирээсэй. Хэлмэгдүүлэлт аль нэг хэлбэрээр эрт ,эдүгээн алинд ч заавал оршин тогтнох ёстой гэж үү.

Summer photos

Tal nutag trip to Bulgan 2007

Uran togoo

Аян замд Trip to Bulgan 2007

Хөвч Teshig sum

Сэлэнгэ

Аян замд trip to Bulgan 2007

Булган нутаг trip to Bulgan 2007

Ан ав буюу хийморь

Чоно их тэнгэрлэг амьтан гэж яригддаг. Ижил хийморьтой хүнд харагдаж, илүү хийморьтой хүнд алагддаг гэдэг.Энэ бол нэлээд эрт дээр үеээс амнаас ам дамжин яригдсаар ирсэн яриа болов уу. Нум саадгаа агсан, хурдан хүлгээ хөлөглөн унаад уул модоор хэсэн хөвчийн эзнийг хайж олон амь өрссөн тулаан хийн ялан гарах нь монгол эрийн хийморийг харуулж буй хэрэг гэсэн үг байх л даа.
Гэвч цаг үе өөрчлөгджээ. Саадаг,нумны оронд дурантай буу, дэлтэй хүлгийн оронд Япон

жийп "гараад ирж".Аль ч цаг үед тогтмол байдаг ганц л зүйл бол хувьсал өөрчлөлт болохоор шинжлэх ухааны ололт, техникийн дэвшилд тулгуурлан хүний эргэн тойрон дахь багаж хэрэгслүүд балар эртнийхтэй харьцуулшгүй "мундаг" болжээ. Харин "монгол эрийн хийморь"-ийн тухай ойлголт л өөрчлөгдөлгүйгээр үлдсэн мэт.

Яс махнаас бүтсэн амтьтныг эцэх цуцахыг мэдэхгүй төмөр хүлгийн цонхноос татдаг буугаар хэд хэд буудаж байж сая нэг онох нь хэр их авьяас шаардсан ажил юм бол доо.Өөрөө хийж үзээгүй ч (хийх ч үгүй) ТВ-ээр харахнээ хүн болгоны хийж чадахааргүй хэцүү ажил мэт санагддаггүй юм. Тэгтэл өөрийн хийморьтой мундагаа гайхан хангайн сайхан амьтныг хэдэн арваар нь буудан алах нь хэр зөв юм бол доо.
"Mонгол эрийн хийморь"-ийн тухай ойлголт өөрчлөгдөх ёстой мэт санагдана.

Хувьсал

Gaidai(Хэлний бэлтгэл)-д байхад ямар нэгэн тэмдэглэлт өдөр ,эсвэл хичээлээс жаахан залхсан үедээ манай хэд жаахан alcohol, snack -тай тойрч сууж байгаад заримдаа (ер нь бол ихэнхдээ)нар мандтал ярьж суудаг байв. Сэдэв бол ер нь янз янз, гэхдээ ихэнхдээ хүнд талдаа. Өнгөрсөн зун л байсан юм байна, яаж байгаад ч билээ нэг ийм сэдвээр яриа өрнөсөн юм. Aгуйгаас гарах уу ,үлдэх үү ? гэж.

Хэрэв хичээж хичээж амьдардаг агуйгаасаа гарсан чинь агуйн гадна амьдрал байхгүй, доторх амьдрал нь утгагүй гэдгийг ойлгох бол яах вэ? Aгуйгаас гарах уу ,үлдэх үү ?

Яагаад утга учиргүй вэ гэдгийг ойлголгүйгээр агуйдаа үлдэн, мэдэж буй зүйлээ л утга учир болгон амьдарсан нь дээр үү? Эсвэл өөрөө өөрийгөө хуурч буйгаа аль болох эрт ойлгохын төлөө үнэнийг эрэлхийлэх нь дээр юм болов уу?

Хариулт тухайн цаг үе, орчин нөхцөл, хувь хүнээс хамаараад өөр өөр байх биз. Бүх зүйл хувьсан өөрчлөгддөг болохоор өөр цаг хугацаа , орчин нөхцөлд тэр хариулт ч дахиад л өөр байх байлгүй.Бүх зүйл хувьсан өөрчлөгдөх ертөнцөд тогтмол байх нэг л зүйл нь хувсал өөрөө юм даа...

Time machine - Discovery part 1